Fietsronde door het hart van Drenthe: Schoonloo, Elp, Westerbork, Zwiggelte (,richting Grolloo), Schoonloo.

2 september, ook vandaag stapten we weer op de fiets, dit keer met Westerbork en Zwiggelte als doel. Vanaf de camping weer naar kpt 74, maar nu fietsten we meteen dwars door boswachterij Schoonloo. Bij een mooi heideveld troffen we de betonnen blokken, waarop vroeger een brandbewakingstoren heeft gestaan. Deze maakte deel uit van een systeem van (in droge tijden bemande) torens in de bossen om tijdig en dekkend mogelijke brandhaarden op te sporen. Begin jaren '70 is deze afgebroken omdat er modernere middelen ter beschikking kwamen in de vorm van vliegtuigen en meldingen door mensen met een mobiele telefoon. 

Het Schoonlooërveld was vroeger één groot heideveld met natte en droge plaatsen. Dat is in de loop der tijd veranderd in bos en landbouwgrond. Het fietspad voert langs de bosrand. Aan de andere kant passeerden wij o.a. een enorm uienveld waar de uien keurig op rij lagen (om te drogen?), klaar om binnen te halen. In het bosgebied liggen een beetje verscholen soms vele kleine en wat grotere restanten van heidevelden en vennen. Staatsbosbeheer en het waterschap werken samen om de natuurgebieden weer natter te maken.

Een mooi voorbeeld is het Heerenveldje. Vroeger was dit een nat gebied aan de rand van het beekdal van de Elperstroom. Daar was echter een diepe sloot die voor veel te lage grondwaterstanden zorgde. Veel van de oorspronkelijke planten en dieren waren daardoor verdwenen, in 1990 stond er eigenlijk alleen nog maar gras. Die diepe sloot is gedempt en in het Heerenveldje is de bovengrond afgeplagd, waardoor er struikhei en dophei konden terugkeren. Ook in het naastgelegen Mothaar zijn de bomen gekapt en is de bovengrond afgegraven, waardoor zich in de laagte weer regenwater kan verzamelen. Daar was inderdaad wel wat van te zien, maar de grondwatermeter gaf na de afgelopen droge maanden een alarmerende stand in het rood aan. 

Bij kpt 56 rechtsaf. De Elperstroom ontspringt bij Schoonloo en stroomt richting Oranjekanaal, waar het aan de andere kant doorgaat in de Westerborkerstroom. Het beekdallandschap is een waardevol natuurgebied (Natura 2000). Vroeger gebruikten de boeren dit gebied als hooiland - smalle perceeltjes met greppels en elzensinges; door het jaarlijkse maaien en afvoeren van het gras bleef de grond voedselarm met daardoor bijzondere plantengroei. Het mineraalrijke kwelwater draagt daaraan nog een extra steentje bij, waardoor veel vlinders en andere dieren worden aangetrokken. Wij fietsten door ruige open velden, mooi met veel verspreide bossages, zonnig geel van de bloeiende solidago (gulden roede, inheems), hier en daar pijpenstrootje en riet. Als we niet over het bruggetje waren gereden, hadden we het stroompje waarschijnlijk niet eens opgemerkt. 

Door de buitenwijken van Elp. Omdat we Orvelte dit keer wilden vermijden fietsten we over landwegen naar het Oranjekanaal, wat ook weer verrassingen opleverde. Bij een wateroverlaat was een wandelroute en daar hebben we een poosje rondgezwalkt, omdat we er zoveel vlinders zagen. Vooral massa's Landkaartjes in hun zwarte zomerkleed, maar ook Atalanta's, een Geaderd Witje en Bont Zandoogjes. Veel libellen zweefden er eveneens rond; wat een feestje in dit prachtige gebied!

In Westerbork hebben we even uitgeblazen bij een kopje koffie en daar hebben we ook meteen wat inkopen gedaan - in Schoonloo zijn geen winkels. Het is een aardig en best levendig dorp met mooie huizen en leuke winkels en horeca gelegenheden. Goede timing: we konden in een leuke tuinwinkel een felle bui droog doorstaan! Vandaar was het niet ver naar Zwiggelt: weer zo'n onbekend maar prachtig dorpje dat niet onderdoet voor Orvelte. En wel zo aardig: hier wordt gewoon gewoond en gewerkt. 

Donkere, dreigende luchten begeleidden ons over de veldwegen door het vlakke open land terug naar het meer besloten landschap bij Grolloo en Schoonloo. 

Fietsronde door bossen en heide van Schoonloo naar Orvelte en terug (over Elp)

Dinsdag 1 september. Het was een mooie dag voor een fietstocht, 20° in de zon die meestentijds door de wolken scheen. Kpt 74 was ons uitgangspunt. Vandaar reden we zuidoostwaarts over het fietspad tussen de weg en de bosrand van Boswachterij Schoonloo. Niet zo boeiend, maar toen we eenmaal het bos inreden, werden we al snel verrast door de bloeiende heidevelden. Een paar grote stenen lieten polijstwerk en inslijpingen zien, die de niet-natuurlijke aard van de ornamenten verraadden. 

Aan de andere kant van het fietspad zagen we in de verte een ven: "Gebben zien meertien" oftewel: het ven van Hendrik Gebben (1854-1929), die hier met zijn vrouw Aaltje en 9 kinderen in een klein veenhuisje woonden. Voor verwarming van hun huisje gebruikten ze de afgegraven turfblokken. Verderop wijst een paneel op historische karresporen en maatregelen van Staatsbosbeheer om het leef- en trekgebied van de zandhagedis te verbeteren. 

Een trekroute van geheel andere aard betrof die van het turf. Om turf van Zuidoost-Drenthe naar de Drentsche Hoofdvaart te brengen, begon men in 1852 met de aanleg van het Oranjekanaal dwars door Drenthe en de hoge delen van de Hondsrug. Destijds was dat geen eenvoudige klus. Nu is het kanaal een markant onderdeel van het landschap. Langs één zijde is de weg alleen voor fietsers en aanwonenden. Een mooie, rustige route naar Orvelte.

We hebben onze tijd genomen om door het museumdorp te slenteren. Heel erg toeristisch, maar op dit moment niet overlopen druk. En toch ook weer heel mooi en lekker nostalgisch. 

Door de prachtige natuur van het Orvelterzand en landweggetjes, over het Oranjekanaal bij Zuidveld fietsten we naar het mooie esdorp Elp. 

Het dorp bestaat uit een krans van schijnbaar willekeurig geplaatste boerderijen rond een centrale ruimte. Wij hebben er ook inderdaad een rondje gereden. We kwamen daar tot de conclusie dat monumentale boerderijen niet voorbehouden zijn aan Orvelte. Tussen Elp en het beekdalletje Westerbroeken ligt het heideterrein Elper Westerveld. Dit is een restant van het gemeenschappelijke weidegebied van Elp. Wij hebben dit evenwel niet verder verkend maar hebben voordat we daadwerkelijk naar de camping terugfietsten nog een stukje van bowachterij Grolloo meegepakt. 

Mooie bossen troffen we daar, waar we meermalen verrast werden door de volop bloeiende heidevelden en prachtige vennen zoals het Blanke Veen en het Witte Veen. 

De I(e)berenplas is een meertje dat verscholen ligt in de bossen tussen Elp en Schoonloo. Het is een populaire zwem- en recreatieplas, ook voor kinderen. Er zijn picknickplaatsen, toiletten en een kiosk. Op dit moment was het er heel stil, maar we troffen een paar andere bezoekers die wel een foto van ons wilden nemen. Eenmaal terug bij de N374 zijn we nog even overgestoken voor een blik op het Zwarte Water (of Elpermeer). Prachtig! Maar voor nu vonden we het welletjes. Terug langs de weg en rond 16.00 uur op de camping. Er was nog alle gelegenheid om nog even heerlijk in het zonnetje op ons kampeerplekje te ontspannen.