Westerbork en Herinneringscentrum Kamp Westerbork

Wisselvallig weer met vooral in de ochtend veel regen, 's middags beter. Om een uur of 12 zijn we naar "Herinneringscentrum Kamp Westerbork" gegaan. Het voormalige kamp ligt dichter bij Hooghalen dan bij Westerbork, nu in de besloten en groene omgeving van de bossen. Destijds was dit echter een desolate, kale vlakte, op ruime afstand van de bewoonde wereld, zodat niemand er echt zicht op had of last van had. Het huidige museum is op zo'n 3 km van het voormalige kamp gebouwd, toen de Radiosterrenwacht op het terrein werd gevestigd. Wij waren ruim op tijd om eerst het museum en de Westerborkfilm te zien, voordat we met de pendelbus naar het kampterrein gingen om aan de rondleiding deel te nemen. Naast de vaste expositie met vooral veel persoonlijke documenten en herinneringen aan hoe het in het kamp toeging, maakte de tentoonstelling met levensgrote foto's van Maria Austria indruk op ons. 

In 1971 werden de laatste barakken van kamp Westerbork afgebroken, waardoor er van de historische plek weinig meer over was. In de jaren '90 heeft een herinrichting plaatsgevonden. De commandantswoning uit 1939, monumenten en reconstructies houden de herinnering levend aan de meer dan 100.000 Joden, Sinti en Roma die van hier weggevoerd werden naar de vernietigingskampen in het oosten. https://www.kampwesterbork.nl/kampterrein

Ook al weet je de meeste feiten en kennen we de verhalen van dit trieste verleden, als je hier loopt, luistert en de monumenten ziet, de 102.000 steentjes voor alle Joden, Sint en Roma die nooit meer teruggekomen zijn.....dan wordt het zoveel meer tastbaar. Indrukwekkend en gruwelijk. Op 13 september 1944 was het laatste transport naar Bergen-Belsen. Wij waren er op 3 september: precies 82 jaar nadat Anne Frank en de 7 andere onderduikers van het Achterhuis op transport werden gesteld naar Auschwitz. https://www.kampwesterbork.nl/?timeline=1

Dit jaar is het 75 jaar geleden dat zo'n 3.000 Molukkers, KNIL-militairen en hun gezinnen in kamp Westerbork werden ondergebracht. Voor een tijdelijk verblijf, zo was de bedoeling. De naam van het voormalige doorvoer- en interneringskamp werd veranderd in woonoord Schattenberg. Ook voor dit deel van de geschiedenis wil men meer ruimte maken in Westerbork. 

Na de regen scheen de zon nu door de donkere wolken en zette het terrein in een sprookjesachtig, sereen licht. Een mooie stilte om te gedenken, maar ook een schrille tegenstelling tot de historische realiteit.

We sloten ons uitstapje luchtig af in het centrum van Westerbork : in het zonnetje met een glaasje op een van de terrassen die het dorp rijk is. Het is een aardig en levendig dorp, ontstaan in de vroege middeleeuwen als esdorp op de hogere zandgronden. Het dorp had verschillende brinken, maar nog altijd is het centrale dorpsplein met oude boerderijen en de monumentale Stefanuskerk het centrum van het dorp. Leuke winkels, 't aole gemientehoes (1927) en een oorlogsmonument.